Zomertijd (2009)

Zomertijd: op weg naar buiten en naar binnen

Op een wandeling ergens in Frankrijk liep ik tijdens een vakantie over een bospad dat steeds hoger ging, en opeens had ik tussen wat bomen door een wijds uitzicht over het landschap. Ik houd van wandelen. Je laat alles even los. Gedachteflarden schieten door je hoofd, maar je laat ze ook weer gaan. Tijdens een echte ontspanning kunnen er ook gevoelens naar boven komen waarvan je in het dagelijks leven niet beseft dat ze onderhuids in je leven. Ik had dat toen ik opeens dat landschap zag. Ik had het gevoel ver terug in de tijd te kijken. Oude pijn kwam naar boven. Je denkt dat je dingen verwerkt hebt, maar op zo'n moment merk je dat je er nog niet vrij van bent. De wandeling geeft je de ruimte om er onbevangen naar te kijken.

In verschillende gemeenten wordt gewerkt aan de opbouw van een Centrum voor Jeugd en Gezin. Doel is de drempel voor ouders lager te maken om raad te vragen. Een ander doel is betere samenwerking van professionals die betrokken zijn bij opvoedingsondersteuning. Nu denkt u misschien: "Wat heeft dat met het voorgaande te maken?". Heel veel. Bij de doop beloven ouders altijd om goed voor hun kind te gaan zorgen. Jonge ouders staan er niet bij stil wat hen allemaal te wachten kan staan. Dat hoeft ook niet, want het leven is een onvoorspelbaar avontuur. Goede voornemens maken, beloven je uiterste best te doen, is heel zinvol. Het is een belofte aan je kind, en ook aan God, die je dankbaar bent voor dit kind en voor alles wat je samen aan je kind kunt geven.

Ik las een boek van een psychologe, Ingeborg Bosch, over opvoeden en overleven: "De onschuldige gevangene". Haar stelling is dat veel problemen in de opvoeding te maken hebben met onverwerkte ervaringen van de ouders zelf. Het blijven huilen van een baby, de koppigheid van een kind, de kilte in een huwelijk, ze kunnen ouders herinneren aan oude pijn van henzelf, van ver vóór het huwelijk. De reactie is vaak onbewust: die oude pijn niet toelaten, maar wegdrukken door afweermechanismen. Door in die situatie heel driftig te worden bijvoorbeeld (valse macht), of juist heel vriendelijk te blijven (valse hoop dat het dan wel over gaat). Of door over je heen te laten lopen (ontkenning van behoeften) of jezelf klein te maken (Bosch noemt dat primaire afweer) of door in angst te blijven vastzitten. Uit haar ervaring als psychologe weet Bosch dat mensen boven deze afweermechanismen uit kunnen stijgen. Juist door hun oude pijn toe te laten, onder ogen te zien, te doorleven en te beseffen: dit was mijn reactie als kind op een situatie waarin ik onschuldig gevangen zat. Ik was machteloos en kon met mijn pijn en verdriet nergens heen. Daarom heb ik ze maar opgeborgen.

Je wilt je kind het beste geven dat in je zit. Maar nogal eens lukt dat niet. Goede bedoelingen uitspreken bij de doop is heel zinvol, maar belangrijker nog lijkt me: op tijd naar binnen kijken, naar aanleiding van situaties waarop je voor je gevoel extreem reageert. Wat zit eronder? Voor mij is deze zoektocht ook heel spiritueel. Je kunt jezelf vastpinnen op een bepaald zelfbeeld: ik ben verlegen, of een denker, of een driftkop, of een binnenvetter, of sentimenteel of vult u maar in. Maar is dit wel je ware zelf? Heeft God je zo gemaakt en je zo bedoeld? Afstand nemen, niet meer voor jezelf weglopen, liefdevol maar ook eerlijk kijken naar jezelf: het kan een proces op gang brengen waardoor je uitgroeit boven je vaste patronen. Niet alleen kom je dan zelf meer uit de verf. Je kunt je kind en je partner en anderen veel meer nabij zijn. Je kunt je kind een klap geven en je er schuldig over blijven voelen. Je kunt ook onderzoeken wat het van jou zegt dat je zo driftig werd. Oude pijn toelaten, benoemen, en dan loslaten. De ontspanning van de zomer kan je helpen deze reis naar binnen te maken. Het zal jezelf en je omgeving goed doen.