5e zondag in de vastentijd (2010)

×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 205 niet laden

Op het schoolplein zie je wel eens dat 2 kinderen aan het vechten zijn. De andere kinderen vormen een kring om de vechtenden heen om te kijken hoe het afloopt, maar niemand komt het slachtoffer te hulp.
Zo'n tafereel zien we ook in het evangelie: er is een vrouw op overspel betrapt.

(Tussen haakjes: de man die er aan meegedaan heeft wordt niet genoemd, kennelijk werd van de man meer getolereerd dan van de vrouw. We horen dat nog wel eens van moslims: vrouwen die overspel plegen worden gestenigd, de man die het gedaan heeft gaat vrijuit. Waarom wordt de man niet gestenigd? Het is een vraag die Jezus zich misschien ook wel gesteld heeft. En daarom heeft Hij misschien wel tegen die mannen gezegd: "Wie zonder zonde is werpe de eerste steen" en die vrouw vrijgesproken: met de gedachte: als de man niet veroordeeld wordt, dan de vrouw ook niet. We mogen geen onderscheid maken. Man en vrouw zijn gelijk.)

Een kring van mensen staat om de vrouw heen. Ze kan geen kant op. Ze zit gevangen in een web van veroordelende mensen.
Hoe anders is Jezus: Hij ziet kans de vrouw uit het spinneweb van de farizeeën te bevrijden. De Farizeeën dropen één voor één af, de oudsten het eerst. Jezus blijft alleen over met de vrouw. Jezus heeft nu de kans de vrouw te veroordelen wegens het overspel. Hij mag de eerste steen gooien, want Hij is zonder zonde. Jezus doet dat niet. Hij vraagt: "Heeft niemand u veroordeeld? Nee, ook Ik veroordeel u niet".

Keurt Jezus daarmee het kwaad goed? Het kwaad moet toch gestraft worden? Het wordt toch een chaos als het kwaad niet gestraft wordt? Is Jezus zo vrijzinnig geworden? Erkent hij dan geen seksuele moraal? Mag van Hem alles? Zeker niet: Hij zegt er nog wat bij: "Ga heen en zondig niet meer". Dat is een fantastische houding: Jezus veroordeelt wel het kwaad, maar niet de mens die het kwaad doet. De mens vergeeft Hij en spreekt Hij vrij. Jezus geeft ieder een nieuwe kans. Maar tegelijkertijd veroordeelt Hij het kwaad: "Ga heen en zondig niet meer".
Ik vind dit daarom één van de mooiste verhalen in de bijbel.

Dat is ook de houding van de kerk: de kerk veroordeelt geen mensen, ook niet hen met een bepaalde seksuele geaardheid. De kerk heeft geen gevangenissen, geen rechtbank voor strafzaken, geen lijfstraffen zoals steniging of handen afhakken, zoals in andere godsdiensten wel voorkomt. De paus vraagt steeds gratie voor ter dood veroordeelden. Maar de kerk keurt niet het kwaad goed. Ze veroordeelt wel overspel, seksueel misbruik en alles wat tegen Gods wil is.

Daarom hebben de paus en onze bisschop ook hun afschuw en afkeuring uitgesproken over het seksueel misbruik dat priesters en broeders in de vorige eeuw hebben gepleegd. Het is natuurlijk nooit goed te praten dat ambtsdragers die staan voor recht en moraal, voor heil en genezing zulk groot kwaad verrichten, evenmin dat een agent zijn buurmeisje vermoordt. Daarom zegt Jezus op een bepaald moment ook over de Farizeeen en wetgeleerden: `Op de stoel van Mozes hebben de schriftgeleerden en de farizeeën plaatsgenomen. Doe en onderhoud daarom alles wat ze u zeggen, maar handel niet naar hun daden. Zelf doen ze niet wat ze zeggen.' (Mattheus 23,2)

Ik wil wel een paar kanttekeningen bij maken bij de berichtgeving er over. Het is de vraag waarom het nu pas naar boven komt, terwijl de misdaden al een halve eeuw geleden gepleegd zijn. Al 15 jaar geleden hebben de bisschoppen de stichting Hulp en Recht opgericht bij wie men terecht kan met klachten.

Mijn 2e vraag is waarom de media dit zo uitspitten terwijl er de afgelopen eeuw ook duizenden, en wereldwijd tienduizenden heilige paters, zusters en broeders en priesters zijn geweest, die zo ontzettend veel goed werk gedaan hebben, die hun leven opgeofferd hebben om arme weeskinderen op te vangen, verslaafden te helpen, armenzorg op zich hebben genomen, ziekenverpleging, onderwijs voor achtergestelde groepen. etc. etc. Waarom brengen de media dat niet meer in beeld? Ik krijg het gevoel dat de media een beetje als die Farizeeën en wetgeleerden zijn, die om de overspelige vrouw heen staan om haar te stenigen. En dan vraag ik me af: zijn die journalisten zonder zonde?

De 3e kanttekening betreft de stemmen die er voor pleiten het celibaat af te schaffen. Dat is geen oplossing voor deze problematiek. Hoeveel incest wordt er niet gepleegd door vaders? Ook daar kunnen boeken over vol geschreven worden. Zouden die paters en broeders die zich schuldig hebben gemaakt, zich als gehuwden niet vergrepen hebben aan hun eigen kinderen? Het laatste geval, waar ik van gehoord heb, van een pastor die onze bisschop uit zijn functie heeft ontslagen wegens seksueel misbruik, betrof niet een celibatair priester, maar een pastoraal werker die gehuwd was en eigen kinderen had.

Hoe beleef ik zelf deze schandalen omdat het collega's en geloofsgenoten van mij betreft? Ik heb zelf nog op het kleinseminarie Leeuwenhorst gezeten. Daar heb ik nooit iets gemerkt of vernomen van seksueel misbruik. Alle priesters die ik daar gekend hebben, heb ik zeer gewaardeerd en hooggeacht. Op het Groot-seminarie Rolduc heb ik van mijn docent moraaltheologie en van mijn geestelijk leidsman al geleerd dat ik nergens verbaasd over moest zijn, als ik zulke dingen zou horen. Alles is in de kerkgeschiedenis al voorgekomen en zal weer voorkomen. Had Jezus zelf immers onder zijn 12 apostelen, vrienden en vertrouwelingen niet een leerling die een dief was en die Jezus verraden heeft? Judas Iskariot. Telkens als de apostelen zijn naam moeten noemen in het evangelie schrijven ze er bij dat Judas Hem verraden heeft. De apostelen moeten daardoor ook diep geschokt geweest zijn. Hoe kon dat gebeuren? Maar het is gebeurd, zoals we vlak voor pasen weer zullen horen in het lijdensverhaal.
Ik was geshockeerd toen ik voor het eerst hoorde van een priester die zelfmoord had gepleegd. Ik was geshockeerd toen ik hoorde dat een Nederlandse ambtsgenoot van mij in Zuid Amerika gevangen zat wegens drugssmokkel. Maar telkens dacht ik terug aan die waarschuwing die ik op het seminarie heb gekregen en kwam bij mij de vraag van Jezus naar boven: "Wilt ook u soms van Mij heengaan?
Al die schandalen moeten voor ons een aanleiding zijn voor een gewetensonderzoek: zijn wij zelf vrij van zonde? Mag ik die eerste steen werpen?

Paus Johannes Paulus de 2e heeft in het jaar 2000 al een algemene schuldbelijdenis gedaan voor alle misdaden die leden van de kerk in de loop der geschiedenis hebben begaan, gewone gelovigen, zowel als ambtsdragers. De paus heeft schuld bekend aan de jodenvervolging, aan het splijten van de kerk bij de reformatie, aan de kruistochten, aan de achterstelling van vrouwen, aan onderdrukking en onrecht. Dat was een revolutionaire stap omdat de kerk zichzelf altijd als heilig beschouwde en onfeilbaar. De huidige paus was toen nog kardinaal Ratzinger en was niet zo voor een schuldbekentenis. Maar paus Johannes Paulus de 2e wist hem te overtuigen en liet hem de inleiding op die schuldbekentenis maken.

Wat is de boodschap van de eerste lezing? De Heer spreekt: "Denk niet meer aan het verleden en sla geen acht op wat reeds lang voorbij is: Ik onderneem iets nieuws, het begin is er al: ziet ge het niet?"
God kijkt altijd vooruit. Hij kijkt niet achterom. Hij kijkt niet wat geweest is, wat ten kwade gebeurd is, maar Hij ziet wat het nog kan worden.

We moeten als kerk dus schoon schip maken en een nieuwe start. Jezus zegt ook tegen ons: "Ik veroordeel u niet. Ga heen en zondig niet meer".