Hak die boom maar om

In het evangelie van dit weekend maakt Jezus duidelijk dat ongeluk en dood nooit een straf zijn van hierboven.
Dit is nooit zo geweest en zal ook nooit zo zijn!

Onze God mogen we de schuld niet geven. Dit kunnen we vandaag beluisteren in de eerste lezing uit het boek Exodus.
Onze God is een God, die zegt: ‘Ik zal er zijn voor u. Ik trek met je op, en deel je verdriet'.

Jonge mensen die omkomen in een verkeersongeval,
mensen die omkomen tijdens een werkongeval, mensen die onder een lawine terecht komen...
Zijn ze schuld aan hun dood? En dan die banale vraag: "waar was God?"
Nee, ze waren alleen maar op het verkeerde tijdstip op de verkeerde plaats.
En de ontelbaar vele doden bij de aardbevingen in Haïti en Chili, de stormdoden op Madera en in Frankrijk, de treindoden in Buizingen-Halle ... zijn dat allemaal mensen die niet beter verdienden?
Nee, ze woonden alleen maar op het verkeerde eiland of in de verkeerde streek, of ze zaten alleen maar op de verkeerde trein.

Dat zoeken naar schuld en schuldigen, dat nawijzen van mensen met een beschuldigende vinger, dat fezelen en kwezelen over mensen met problemen ...
We hebben het in ons bloed.
Een kind dat fout loopt? De schuld van de ouders.
Een man die drinkt? De schuld van zijn vrouw.
De honderdduizenden langdurig werklozen? Eigen schuld, ze doen niet genoeg moeite.
Een meisje met anorexia? Ja, ze wilde absoluut slank zijn, hé, en nu heeft ze het niet meer onder controle.
Maar je kunt het ook ruimer bekijken.
En dan zie je dat voor de nazi's de joden de schuldigen waren, voor de Israëli's zijn het de Palestijnen, voor Al Quaeda is het iedereen die het waagt anders te denken dan zijzelf, voor de Hutu's zijn het de Tutsi's en voor het rijke noorden heeft het zuiden zelf schuld aan zijn ellende.

Zo is iedereen, de hele wereld, voortdurend op zoek naar een schuldige of naar groepen schuldigen, en dat gebeurt zo goed als altijd om de eigen fouten te verdoezelen en de eigen misstappen aan het gezicht te onttrekken.
Altijd volgens dezelfde ijzeren wet: hang een vijandbeeld op van de ander en belaad hem met schuld, want dan trekt hij alle aandacht en kun je zelf ongestoord je eigen gangen gaan.

‘Hou daarmee op,' zegt Jezus. ‘Hou op met je medemens als slecht, als zondaar, als misdadiger te bestempelen.
En hou zeker op met God te misbruiken door Hem als een wraakzuchtige bestraffer voor te stellen, een bestraffer die natuurlijk aan jouw kant staat.
Denk erom dat het ook jou kan overkomen, dat ook jij in het verkeerde land kunt wonen, en kunt terechtkomen in de hoek waar de klappen vallen.'

En dan vertelt Hij de parabel van de onvruchtbare vijgenboom.

‘Hak om die boom!', zegt de eigenaar, ‘hij wil toch geen vruchten dragen. Eigen schuld, dikke bult.'
Maar de tuinman vraagt uitstel, want misschien is het niet de schuld van de vijgenboom, misschien mist hij alleen maar een goede verzorging en wat mest, dus geef hem wat tijd.

Beste vrienden, vandaag zien we de ellende van honderden miljoenen mensen.
Vandaag worden we geconfronteerd met de kille hardheid van de liberale economie, die ons eerst in de welvaart stort en daarna miljoenen mensen op straat zet omdat ze zogezegd niet renderen.
Vandaag kunnen we niet langer ontkennen dat onze aarde bedreigd, en het leven zelf in gevaar is.
En ook vandaag leven we in een wereld waarin hele bevolkingsgroepen geterroriseerd en zelfs uitgemoord worden misschien wel omdat ze niet tot de juiste godsdienst behoren.

Wel, ik denk dat het niet langer zal volstaan dat we naar schuldigen zoeken.
Ik denk dat het de hoogste tijd is dat we onze verantwoordelijkheid opnemen.
Als christenen, wel te verstaan.
Ik denk dat we ons moeten spiegelen aan God zelf, die tegen het mensdom in zijn geheel zegt: ‘Ik ben er voor u en Ik zal er altijd zijn.'

Ook wij zullen er moeten zijn voor elkaar, ook wij moeten er iets voor over hebben.

Die vele vrijwilligers die we deze week eren en danken, die hebben we echt nodig. Onze maatschappij steunt er op.
Hier horen we de tuinman zeggen: "geef ze nog een kans, ik zal de grond eens goed omwoelen en mesten en dan zal hij wel vruchten dragen."
Zelfs een onvruchtbare vijgenboom is nog een schone boom. Ik heb er een in mijn tuin staan die zeker 5 jaar niets heeft voortgebracht. En toen er vorig jaar de eerste vijgen aan hingen was ik zo gelukkig als een kind.

Geef ze nog een kans. "Ik ben er voor u, ik trek met je op en deel je verdriet" zei hij en het hielp hen om beter door de 40 dagentijd te komen, om anders naar de dingen te kijken in het leven...