Schikkingen voor goede plaatsen

Het schikken van de feesttafel en het bepalen van de plaatsen heeft al voor menig hoofdbreken gezorgd. Wie zit naast wie of tegenover wie? Waar zoekt je zelf een plaats als er geen voorgeschreven orde is?. Dicht bij de gastheer, ver van hem, bij mensen die je kent?

Bij de wandelgroep naar Santiago verliep het vlot. We moesten zelf de bagage niet dragen, geen onderkomen zoeken, dat alles had Stephan geregeld. Stappen, dit moesten we wel zelf. Op het middaguur wachtte de bus ons op en stond de picknick tafel opgesteld. In de groep was een psycholoog. Hij had er zijn plezier in om de deelnemers te observeren op dat moment. Wie was bij de eerste, hoe bediende hij of zij zich? Hoe groot waren hun ogen als ze de spijzen op hun bord legden?

Vandaag in het evangelie is Jezus zo een observator. Het was in het huis van een voorname farizeeër. Ook de farizeeër en andere genodigden hielden hem in het oog. Wie was die collega (!) uit Galilea, die zich op veel domeinen kritisch opstelde en toch een reeks volgelingen had? Hij hield niet te veel van het establishment. Dit blijkt alweer in de twee bemerkingen die hij heeft over het verloop van de maaltijd.

Jezus is in het evangelie een rondtrekkende profeet, een zwerver onder weg. Toch is hij een aantal keren bij mensen te gast. Hij was dit bij Maria en Martha. Hij is het in het huis van een welstellende Farizeeër. Hij is zelf gastheer bij de broodvermenigvuldiging in Galilea. In zijn verhalen roept hij vaak het beeld op van feesten en maaltijden.

Waar aanliggen?

Het is de gastheer die de plaats bepaalt. Maar Jezus had het vlug door hoe een aantal vluggerds al een plaats hadden gevonden en zich toegeëigend. Maar dit kon, zoals Lucas vertelt, verkeerd uitvallen. Want de gastheer had het anders geschikt en ze moesten een andere plaats innemen en dat kwam wat pijnlijk over. Deze mensen kenden wel de wijze voorden van Bijbelse schrijvers over bescheidenheid en nederigheid maar pasten ze niet toe.

Bescheidenheid betekent niet dat je jezelf als minderwaardig beschouwt. Maar houdt in dat je de verscheidenheid van gaven erkent. Niemand bezit alle kwaliteiten en vaardigheden. Er zijn terrein waar ik goed in thuis ben, andere waar een medemens beter scoort.

Het is best niet te veel te vergelijken. Eddy Merkx vertelt in een interview over zijn vader en zijn goede raad. Hij had vrienden die tijdens de vakantie naar het Zuiden van Frankrijk trokken. Zijn vader zei hem: “Kijk niet naar hen die boven u zijn, kijk naar hen die onder u zijn. Er zijn er die minder hebben dan jij.” “Faut pas regarder au-dessus de toi, regarde en dessous, il y en a qui ont encore moins que toi” (LLB. 15.06.19).

“Wij hebben elkaar veel meer nodig dan we laten blijken. Wij hebben elkaar veel meer te bieden dan we gewoonlijk geven. Wij hebben elkaar veel meer te zeggen dan we meestal uitspreken. Wij kunnen elkaar veel meer troosten dan we beseffen. Wij kunnen elkaar veel meer danken dan we vermoeden. Wij kunnen elkaar veel meer steunen dan we tot nu toe deden.

We zouden elkaar veel meer moeten aanmoedigen in het goede. Wij zouden elkaar veel meer moeten bewonderen in het schone. Wij zouden elkaar veel meer moeten helpen in het moeilijke. Vergeef ons Heer.

Heer wij vergeven aan elkaar, vergeef Gij dan ook onze schuld.”

Paulus geeft zijn lezers de raad mee: “Heb elkaar lief met de innige liefde van broeders en zusters en acht de ander hoger dan uzelf” (Rom. 12,9-11).

Er is valse nederigheid van wie zich voor doet als de laatste, maar die toch gaarne gezien wil worden. Nederigheid betekent niet de cultus van het niets kunnen. Jezus heeft zich niet opgedrongen. Hij geeft een beeld van nederige dienstbaarheid en dit vraagt hij ook van zijn volgelingen. Zijn nederigheid komt vanuit zijn volheid. Hij kon het zich van daaruit veroorloven nederig te zijn. Zijn raad om te kiezen voor nederigheid en bescheidenheid getuigt van zijn kennis van wijsheidsliteratuur. We mogen niet vergeten dat het leven en de dood ons leren bescheiden te zijn.

Hoogmoed is jezelf een plaats toekennen die je niet verdient. Nederigheid houdt vrijheid in: nu heb ik dit te doen. Nederigheid is de weg naar het leven. Zonder haar ga je niet vooruit.

Meet je zelf geen plaats aan. God bepaalt de plaatsen. Hij gebruikt andere criteria dan wij om plaatsen aan te wijzen. Wie zich als de belangrijkste acht bij de mensen is dit nog niet bij God. Hij heeft meer oog voor de tollenaar dan voor de Farizeeër.

De lange tafel van het welzijn.

Jezus gaat iets verder en geeft een tweede richtlijn mee. Hij is voor een open tafel waar ook de kleinen een plaats hebben. Dat dit niet zo is, geeft hij later weer met het verhaal van de arme Lazarus aan het huis van een gierig man.

Jezus zei aan zijn gastheer: “Wanneer u mensen ontvangt, nodig dan armen, kreupelen, verlamden en blinden uit” (Lc 14,13). Nodig mensen uit die je het niet kunnen teruggeven.

Dit gebeurt niet zo vaak dat de bedelaar op de straat mee mag naar de feesttafel in een chique restaurant, ook niet dat wij hem aan onze eigen tafel uitnodigen. Of misschien toch in de kerstnacht. Er zijn mensen die een plaats vrij houden voor de onverwachte gast. Er zijn tafelgemeenschappen, die op een discrete wijze de mogelijkheid voorzien een bijdrage te storten voor een goed doel. Wat we onszelf gunnen, gunnen we ook aan anderen en wij willen daarbij delen.

“Een lege stoel op het joodse Paasfeest is voor de hele gelovige gemeenschap de zichtbare herinnering aan het feit dat de plaats voor de vreemdeling, de onverwachte gast altijd moet worden opengehouden. Zonder die lege stoel wordt deze viering alleen maar een gebeuren van 'ons kent ons', van gezellige, exclusieve intimiteit ten koste van de minder begoede. Een gedekte tafel en een lege stoel: meer heeft een mens in principe niet nodig om 'er bij te horen', om thuis te komen bij de mensen.” (Internet).

In de zorg om armoedebestrijding zijn er voorbeelden van sociale restaurants en opvang. Er zijn kerken, waar in een mand goederen kunnen gelegd worden die aan de armen gegeven worden.

In mei 2019 overleed Jean Vanier (1928-2019 pleitbezorger van mensen met mentale beperking. Hij heeft in Trosly bij Parijs een eerste Arkgemeenschap opgericht. Dit was in 1964. Hij heeft in dit dorp een huis gekocht om samen te wonen met twee mentaal gehandicapte mannen. Het werd de basis van een internationale organisatie van leefgemeenschappen waar personen met een ontwikkelingsstoornis samenwonen met de personen die hen bijstaan (Kerknet).

Zaterdag 5 juni 2019 vierde Sant’Egidio de 25ste verjaardag van Kamiano met een inspirerend colloquium. Kamiano begon kleinschalig met een warme maaltijd voor hooguit een dertigtal ‘vrienden van de straat’.

Heb oog voor de echte armen, de ‘gebogenen’: maak dat je geen slachtoffers bijmaakt. Werk aan solidariteit waar bij elke mens mee telt. Welke plaats heeft de armoedebestrijding op de politieke agenda’s? Voelen we ons betrokken bij de acties van Welzijnszorg, samen tegen armoede?