Evangelieprikje (2008)

Er is de afgelopen weken wat te doen geweest rond draagmoederschap. Het was dus misschien wel te verwachten dat één van mijn leerlingen, na het lezen van het kindheidsevangelie volgens Lucas, tot de conclusie kwam dat Maria draagmoeder is van God de Vader. Een mooi voorbeeld van hoe mensen vandaag de dag nog altijd deze verhalen als verslagen gaan lezen en wie dat doet, slaat de bal hier toch wat mis. Het lijkt me heel moeilijk om de historische betrouwbaarheid van dit verhaal te achterhalen, misschien moeten we dat gewoon overlaten aan exegeten en stilstaan bij de vraag waarom Lucas ons dit verhaal wil meegeven, een verhaal dat we niet vinden bij Marcus en Johannes en in een andere versie bij Matteüs.

In die tijd bestond er nog geen internet, maar we gaan er van uit dat God geen Facebook of Netlog nodig had om het profiel van Maria te kennen. Maria is jong en vrouw en uitgehuwelijkt. Dat betekent eigenlijk dat ze niets te betekenen heeft in de joodse samenleving van toen. Dat God via deze jonge, uitgehuwelijkte vrouw in de wereld wil aanwezig komen, spreekt al boekdelen. Dit kleine feitje toont, zoals zoveel andere in dit kindheidsevangelie, dat Lucas met deze verhalen een soort aftiteling maakt van de film die staat te gebeuren, een kernachtige proloog schrijft waarin al duidelijk is wie Jezus en wie God is. God kiest voor de kleine mens om redding te brengen. Misschien denken we ook wel van onszelf dat we te klein en te onbeduidend zijn om een rol te spelen in Gods grote plan met de wereld. Dit verhaal spreekt ons tegen op dat vlak. Het wil ook zeggen dat God niet werkt via mensen die wij misschien wel als geschikt zouden zien. Eigenlijk is het maar logisch: God kan maar werken wanneer wij ons open stellen voor Hem en ons zo klein maken dat Hij via ons grote werken kan doen. Je klein maken is niet hetzelfde als je minderwaardig voelen want dat wil God helemaal niet, integendeel. Het betekent dat je je klein maakt, je beschikbaar stelt opdat Hij grote dingen in en met je kan doen.
Jezus wordt geboren uit een maagd. Louter biologisch gezien ligt dat nogal moeilijk. Theologisch lezen we dat voor God niets onmogelijk is en dat Hij nieuw leven kan brengen waar wij dat als mensen onmogelijk vinden. Of anders kunnen we er in lezen dat God zelf redding brengt. God wil reddend aanwezig zijn in ons leven door mensen, maar die mensen zijn uiteindelijk maar "instrumenten" in en door wie God redding brengt. Het is God die reddend handelt. Hoe dat precies gebeurt kunnen we horen en zien in het leven van die ene man, Jezus van Nazareth. In deze man, zo belijden wij, heeft God zich volledig geopenbaard. Dan kan het toch niet dat dit maar een gewoon mensenkind is? Ja en neen, want Jezus is zowel geheel menselijk als goddelijk.

De jongedame met het verkeerde profiel ergens in een verkeerd dorpje waar veel vreemdelingen komen om handel te drijven en die daardoor de bewoners onrein maken voor de vrome joden, waagt het met God. Of het "ja" van Maria al van bij de geboorte zo letterlijk is uitgesproken, laat ik in het midden, maar is het niet zo dat elke moeder die die naam waardig is "ja" zegt aan haar kind. "Ja" zeggen aan dit Kind betekent ook "ja" zeggen aan Gods plan met dit Kind. Maria maakt zich hierdoor niet alleen tot voorbeeld van alle moeders maar ook tot voorbeeld voor alle gelovigen. Een voorbeeld voor alle moeders omdat zij achter haar zoon blijft staan, ook al begrijpt ze vaak niet wat of wie Hem bezielt, wordt ze niet altijd even gepast onthaald. Ondanks alles staat deze vrouw aan het kruis. Daar wegblijven was wellicht minder beschamend en veiliger geweest, maar zo denken moeders niet. Die man die daar aan dat kruis hangt is haar zoon, daar kan niets tussen komen. Ze is ook een voorbeeld voor alle gelovigen omdat zij Jezus heeft laten meestappen in het verhaal van God met Hem ook al moet ze beseft hebben dat dit verkeerd ging aflopen. Vragen wij ons nog af wat God voor heeft met onze kinderen? Brengen wij hen nog in contact met die andere, zo bevrijdende boodschap of laten we hen ondergaan in de hardheid van puur materialisme en koud individualisme?

Dit korte verhaaltje heeft wellicht nog meer in zijn mars, het volstaat bv. om het verhaal eens door de bril van het eerste Verbond te bekijken en je zal het al anders lezen. Maar mochten we onthouden dat God reddend aanwezig wil zijn door en in kleine mensen die "ja" durven zeggen op zijn grote plan, dan zou dat al fantastisch zijn. Het is veel mooier en rijker dan te blijven hangen bij allerlei historische vragen bij dit gebeuren.